Rugby

Volgens een bekende legende is rugby in 1823 begonnen toen William Webb Ellis (leerling van Rugby School in Engeland) tijdens een wedstrijd de bal oppakte en ermee naar de overkant van het veld rende. Onderzoek heeft uitgewezen dat dit naar alle waarschijnlijkheid geen historisch feit is, maar Webb Ellis wordt op zijn school nog steeds vereerd en de beker die aan de wereldkampioen wordt overhandigd, heet de Webb Ellis Cup.

Het met een groep achter een ovale-bal aanlopen, waarbij de tegenstander fysiek mag worden tegengehouden, stamt uit de Middeleeuwen. Met name in Zuid-Frankrijk werden zomerspelen georganiseerd tussen dorpen waarbij een voorwerp, meestal een zak gevuld met hooi, op het marktplein van het andere dorp moest worden gebracht. Hierbij waren vrijwel geen regels behalve dat er geen gewonden mochten vallen. Na afloop werden er vaak ceremoniën gehouden en festivals. Begin negentiende eeuw werden dergelijke wedstrijden ook tussen (kost)scholen gehouden waarbij de regels voor de wedstrijd door de leerlingen werden afgesproken. De regels konden sterk verschillen, bijvoorbeeld of de bal gedragen mocht worden of alleen geschopt. Pas in 1845 werd een aantal regels op papier gezet door leerlingen van Rugby School. Na verloop van tijd ontstond een aantal zelfstandige “football clubs”. De sport won aan populariteit en in 1863 werd in Londen de Football Association opgericht. De doelstelling van deze bond was om duidelijke regels op te stellen voor de nog steeds vele varianten van “football”. Tijdens de vijfde vergadering stelde een van de aangesloten clubs, Blackheath Rugby Club, dat lichamelijk contact en moed kenmerkend waren voor de sport en dus behouden moesten blijven. Toen Blackheath niet in staat bleek deze elementen in de spelregels te behouden, verliet de club de FA, samen met alle gelijkgezinde clubs. De overblijvende clubs legden de basis voor wat nu voetbal is.

Na de afscheiding van de FA waren er nog steeds geen eenduidige regels voor de sport die inmiddels Rugby Football werd genoemd. Op initiatief van Richmond Club werd in 1871 een vergadering van 22 clubs belegd, die resulteerde in de oprichting van de Rugby Football Union (RFU). De eerste “laws” werden opgesteld door drie advocaten die leerling geweest waren op Rugby School.

Harper's 1874

In 1871, om zich definitief van het voetbal en “De Voetbal Vereniging” te onderscheiden, werd de eerste nationale rugbybond gecreëerd: de Rugby Voetbal Unie (RFU). In dit jaar wordt ook de eerste officiële match gespeeld: Schotland vs. Engeland in Edinburgh.
Geleidelijk zou de RFU verschillende regels goedkeuren om het spel te verbeteren, zoals de afschaffing van bepaalde gevaarlijke slagen, de pass met de handen in 1875, en de vermindering van het aantal spelers van twintig tot vijftien in 1877. Rugby werd, nadat het aanvankelijk gereserveerd was voor de elite, beetje bij beetje toegankelijk voor alle sociale lagen.

In 2007 telt men ongeveer 3,5 miljoen mensen die lid zijn van een Rugbyclub.

In Engeland bestond nu duidelijkheid over de regels, maar internationaal was dit nog niet het geval. In 1884 ontstond een conflict tussen England en Schotland over de geldigheid van een try tijdens een interland. Engelands standpunt was dat de RFU nu eenmaal de regels maakte en dat deze ook internationaal golden. De emoties liepen hoog op en Ierland en Wales kozen de kant van Schotland. Om alle conflicten uit de wereld te helpen werd in 1886 de International Rugby Football Board (IRFB) opgericht en in 1890 besloot men de regelgeving onder te brengen bij deze bond.

Tot 1895 was rugby uitsluitend een amateursport. In het Zuiden van Engeland was dit geen probleem, omdat de sport voornamelijk werd beoefend door leden van de rijkere klassen, maar in het Noorden was de sport populair geworden onder arbeiders en mijnwerkers. Deze laatsten konden het zich niet veroorloven om een dagloon te missen als ze uitwedstrijden speelden. Er ontstond binnen de RFU een bitter conflict over de amateurstatus van de sport, waarbij het Zuiden zich onbuigzaam opstelde. Dit leidde in 1895 tot de oprichting in Huddersfield van de Northern Rugby Football Union. Al snel kreeg de sport in het Noorden een eigen publiek en een eigen cultuur en geleidelijk ook eigen regels. In 1922 werd de Rugby Football League opgericht. In landen als Engeland en Australië is Rugby League erg populair, maar de sport heeft nooit de populariteit van Rugby Union weten te behalen. Met de term rugby wordt dan ook meestal Rugby Union bedoeld.

De amateurstatus van Rugby Union leidde ook tot problemen met Frankrijk. De Franse bond werd ervan beschuldigd het betalen van spelers toe te laten en werd in 1931 zelfs uitgesloten van internationale wedstrijden. Als reactie richtte Frankrijk in 1934 de Federation Internationale de Rugby Amateur (FIRA) op, die buiten de auspiciën van de IRB viel. In de jaren 90 van de 20e eeuw sloot deze bond zich aan bij de IRB en werd in 1999 de Europese bond FIRA – Association of European Rugby. Deze bond organiseert toernooien voor kleinere Europese rugbylanden en houdt toezicht op Europese kwalificatiewedstrijden voor het wereldkampioenschap.

De geschiedenis van het Zeslandentoernooi begint in 1878. Vanaf dat jaar speelden Engeland en Schotland jaarlijks om de Calcutta Cup. In 1884 sloten de andere Home Nations Ierland en Wales zich aan. In 1910 werd Frankrijk toegelaten, waar rugby inmiddels erg populair was geworden. Tussen 1930 en 1939 werd het land echter weer uitgesloten, omdat de spelers betaald zouden worden. Het huidige Zeslandentoernooi ontstond in 2000, toen Italië werd uitgenodigd. In enkele jaargangen was het niet mogelijk alle wedstrijden te spelen, zodat er ook geen winnaar werd uitgeroepen. Tijdens de wereldoorlogen werd het toernooi niet georganiseerd.

In 1883 ontstond de variant van Rugby Union met zeven spelers. In dat jaar hield de Schotse rugbyclub Melrose RFC een sportdag om geld in te zamelen. De lokale slager Ned Haig was de bedenker van Rugby Sevens. Door de sport met zeven spelers te spelen en de wedstrijdduur in te korten, kon op één dag een heel toernooi worden afgewerkt. De Melrose Sevens is nog steeds een jaarlijks gehouden toernooi. Al snel werd de sport populair in Schotland en verspreidde zich vervolgens over de hele wereld. Tegenwoordig bestaat er een internationaal toernooicircuit en wordt een zelfstandig wereldkampioenschap gehouden.

Op initiatief van Australië en Nieuw-Zeeland werd in 1987 het eerste wereldkampioenschap Rugby Union georganiseerd in Nieuw-Zeeland. Het toernooi is daarna om de vier jaar gehouden. Aan de aanvoerder van het winnende land wordt de Willam Webb Ellis Trophy overhandigd.

Het eerste officiële wereldkampioenschap voor vrouwen werd in 1998 georganiseerd in het rugbycentrum in Amsterdam.

Op 24 september 1918 werd de eerste officiële Nederlandse Rugbyvereniging opgericht: de Delftsche Studenten Rugby-Club. In 1919 werden twee nieuwe teams opgericht, de Amsterdamse Studenten Rugby Vereniging (ASRV) en de Groningsche Studenten Rugby Club Forward (GSRC). Deze twee teams en DSR-C vormden samen op 7 september 1920 de Nederlandse Rugby Bond. Later werd de Rotetrdamse club RSSV het vierde lid van de Rugby Bond.

De eerste Nederlandse Rugby Bond was echter geen lang leven gegund. Na het vertrek van Zuid-Afrikaanse studenten tegen het eind van 1923 werd GSRC Forward opgeheven. Niet lang daarna stopten ook Rotterdam en Amsterdam. Alleen DSR-C bleef bestaan, maar dat was niet voldoende om de Nederlandse Rugby Bond te redden. Die werd in 1923 opgeheven.
Pas in 1932 waren er weer voldoende rugbyclubs om opnieuw een Nederlandse Rugby Bond op te richten. Dit gebeurde op 1 oktober 1932 te Amsterdam. Tegenwoordig zijn bij de NRB ongeveer 83 clubs aangesloten.

De Nederlandse competitie begint in september en eindigt in mei. Vanaf mei tot en met juni worden toernooien en andere activiteiten georganiseerd. De competitie is bij de heren onderverdeeld in 5 klassen. De Ereklasse is de hoogste klasse. De damescompetitie is onderverdeeld in de Ere en Eerste Klasse.

Sinds 1975 wordt de sport in Nederland ook door vrouwen gespeeld. Tijdens het eerste lustrum van Rugbyclub Wageningen spelen vriendinnen van spelers van Rugbyclub Wageningen en ESRC The Elephants de eerste damesrugbywedstrijd op Nederlandse bodem. Rugby dames- en meisjesteams zijn heden ten dage over het hele land te vinden. Het Nationale Damesteam Rugby Union heeft in tegenstelling tot de mannen al meegedaan aan eindrondes van het wereldkampioenschap.

Nederland wordt internationaal vertegenwoordigd door de volgende nationale selecties: Nederland XV heren, Nederland XV dames, Nederland onder 20, Nederland onder 19, Nederland onder 18, Nederland onder 17 en een heren en een dames Sevens-selectie. Daarnaast bestaat er een nationaal studententeam en een nationaal militair team.